Karel Čapek (1890-1938)

Pisarz, prozaik i dramaturg, jeden z pionierów SF

masoni: Karel Čapek

Urodził się 9 stycznia 1890 r. w Malych Svatoňovicach, czechosłowackiej wówczas miejscowości niedaleko Wałbrzycha.

Jego ojciec, lekarz rodzinny, zdecydował o przeprowadzce do miasta Úpice, gdzie Karel ukończył szkołę podstawową. Kształcenie gimnazjalne rozpoczął w Hradec Králové, ale wskutek wykrycia tam antyaustriackiego stowarzyszenia, musiał się przenieść do gimnazjum w Brnie.

W wieku 21 lat, w trakcie dwuletnich studiów w Paryżu i Berlinie, zachorował na przewlekłą chorobę zapalną, która później uchroniła go przed wcieleniem do armii austriackiej. Dzięki temu, mimo wybuchu I Wojny Światowej, mógł ukończyć studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze. Z tytułem doktora rozpoczął pracę jako nauczyciel, ale zawód pedagoga szybko zamienił na dziennikarstwo.

Konstytucja Pierwszej Republiki Czechosłowackiej gwarantowała wolność partiom politycznym oraz wszelkim organizacjom religijnym i obywatelskim, również takim, jak masoneria. Co więcej, nową republikę zamierzano budować na silnej podstawie wartości wolnomularskich. Z uwagi na niewielki wpływ Kościoła Katolickiego, masoneria czechosłowacka rozkwitała i była obecna w sferach rządowych, na uniwersytetach i w armii. Od 1919 r. aktywnie działała i rozwijała się Loża Národ, do której wstąpił Karel Čapek i jego starszy brat, Josef, znany malarz, pisarz i poeta.

W 1921 r. Karel został dyrektorem praskiego teatru Vinohrady, a w latach 1925-1933 był przewodniczącym czechosłowackiego PEN Clubu.

Josef Čapek - projekt robota R.U.R.Karel Čapek był jednym z pionierów literatury science fiction. Poprzez swoje utopijno-fantastyczne dramaty i powieści wyrażał sprzeciw wobec wykorzystania nauki i techniki przeciw człowiekowi, ostrzegał przed faszyzmem i innymi skrajnymi koncepcjami filozoficznymi lub politycznymi. Josef Čapek wymyślił słowo "robot", które zainspirowało Karela do napisania sztuki zatytułowanej "Roboty Uniwersalne Rossuma". W roku 1922 opublikował powieść fantastyczno-naukową pt. "Fabryka Absolutu", w której przedstawił przemiany społeczne spowodowane nieograniczonym dostępem do nieskończonej mistycznej energii. Książkę tę zilustrował oczywiście Josef, przedstawiając m.in. Czcigodnego Mistrza oraz wnętrze Loży Młot i Gwiazda, której prace zostały opisane w powieści.Josef Čapek - Loża Młot i Gwiazda Rok później powstała Wielka Loża Narodowa Czechosłowacji, zaś młody pisarz, prozaik i dramaturg zgromadził wokół siebie grupę wybitnych przedstawicieli ówczesnych elit, z którymi spotykał się regularnie w każdy piątek, najczęściej przy ul. Úzká w Pradze (obecnie ulica Braci Čapek). Tak powstała grupa intelektualistów zwana "Pátečníci" (ang. "The Friday Men", niem. "Die reitagsrunde"). Do grupy tej należeli tacy wybitni wolnomularze, jak prezydent Tomáš Garrigue Masaryk czy minister spraw zagranicznych, Edvard Beneš. W 1927 r. Karel Čapek zdecydował się opuścić Lożę Národ ze względów osobistych.

30 września 1938 r. Niemcy, Włochy, Francja i Wielka Brytania zawarły w Monachium porozumienie, na mocy którego leżące w granicach Czechosłowacji Sudety zostały przekazane III Rzeszy, co stanowiło dla Karela Čapka osobistą tragedię. Próbował wyjaśnić społeczeństwu zaistniałą sytuację i załagodzić narastające w kraju negatywne emocje, ale jego walka o jedność narodu spotkała się z brakiem zrozumienia, a nawet agresją.

Karel Čapek zmarł 25 grudnia 1938 r. w Pradze wskutek grypy i ostrego zapalenia płuc, w kilka tygodni po aneksji części Czechosłowacji przez Niemcy. Gestapo nie zdążyła go aresztować. Jego brata pod koniec II Wojny Światowej zamordowano w obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen.