Józef Poniatowski (1763-1813)

książę, minister rządu Polski, oficer napoleoński, marszałek Francji

masoni polscy: książę Józef PoniatowskiSyn królewskiego brata, generała-lejtnanta w służbie Austriackiej, Andrzeja Poniatowskiego (skądinąd Wolnomularza), urodzony we Wiedniu, odebrał staranne wykształcenie wojskowe na dworze wiedeńskim i warszawskim.

Z całą pewnością na salonach Wiednia, rozpoczęła się jego wolnomularska przygoda. W 1788 roku, w trakcie kampanii antytureckiej, wsławił się jako zręczny dowódca, za co został mianowany pułkownikiem i został adiutantem Józefa II, oświeceniowego cesarza – reformatora. Już w kolejnym roku, nie bacząc na dobrze rokującą karierę w armii austriackiej, zawezwany przez króla i sejm czteroletni do Warszawy, przybywa i obejmuje w randze generała-majora dowództwo armii polskiej.

Jako racjonalista i człowiek epoki oświecenia entuzjastycznie wspiera stronnictwo patriotyczne i wraz z pięćdziesięcioma Braćmi Wolnomularzami tworzy Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej, którego spotkania odbywają się w warszawskiej loży w pałacu Radziwiłłów. W tym czasie książę Poniatowski jest członkiem loży Świątynia Izis, jednej z kilku lóż wolnomularskich działających w Warszawie.

Wojska pod jego dowództwem umożliwiają w Warszawie przyjęcie Konstytucji III Maja. Dalsze lata to czas zbrojnej walki o Polskę: najpierw w wojnie polsko – rosyjskiej w obronie Konstytucji jako głównodowodzący armii polskiej na Ukrainie, a w powstaniu kościuszkowskim jako dowódca wojsk powstańczych w rejonie stolicy. Po trzecim rozbiorze, wycofuje się z życia politycznego, pędząc w Warszawie osławiony licznymi legendami żywot bon-vivanta. Wtedy też jego warszawska rezydencja – Pałac pod Blachą staje się miejscem spotkań warszawskich Wolnomularzy.

Gdy w 1806 roku wojska Napoleona Bonaparte wkraczają na tereny dawnej Polski, w tym do Warszawy, książe Poniatowski decyduje się by poprzeć Cesarza Francuzów i przy jego boku odbudować Rzeczpospolitą. W 1807 roku obejmuje urząd ministra Wojny Księstwa Warszawskiego a w 1809 roku dowodzi zorganizowaną wg jego koncepcji armią polską w wojnie polsko-austriackiej. Wtedy też działa w odradzających się w Księstwie Warszawskim lożach wolnomularskich, w tym w loży wojskowej Bracia Zjednoczeni. W 1812 roku dowodzi korpusem w wyprawie Napoleona na Rosję, a ranny pod Moskwą wraca na zachód by odtworzyć uszczuploną w wyprawie armię polską. Wtedy też sprawuje wysokie funkcje w Wielkim Wschodzie Polski. Podczas kampanii roku 1813 dowodzi wojskami polskimi na terenie Saksonii.

16 października, jako jedyny obcokrajowiec, zostaje w dowód męstwa oraz uznania zasług, mianowany przez Napoleona marszałkiem Francji. Trzy dni później ginie, osłaniając odwrót armii francuskiej po przegranej bitwie pod Lipskiem. Jego zwłoki zostają w 1814 roku sprowadzone do Warszawy i pochowane w podziemiach kościoła św. Krzyża, co wszystkie warszawskie loże upamiętniają w zorganizowanych warsztatach żałobnych. W 1817 roku ciało księcia Poniatowskiego zostaje uroczyście złożone w krypcie katedry na Wawelu.