Józef Wybicki (1747-1822)

autor słów Hymnu Polski

masoni polscy: Józef Wybicki

Józef Rufin Wybicki urodził się 29 września 1747 r. w Będominie koło Kościerzyny na Kaszubach w licznej, średnio zamożnej rodzinie szlacheckiej. W roku 1755 umieszczono go w kolegium jezuickim w Starych Szkotach pod Gdańskiem.

Praktykę prawniczą rozpoczął już od 15 roku życia w Sądzie Grodzkim w Skarszewach. Jako siedemnastoletni prawnik został członkiem orszaku wojewody pomorskiego Pawła Mostowskiego, z którym wybrał się na elekcję do Warszawy, reprezentując stronnictwo Czartoryskich. Po elekcji króla Stanisława Poniatowskiego młody Józef wrócił do Skarszewa i tam pracował jako adwokat, aby po pewnym czasie udać się na praktykę do trybunału poznańskiego i do Bydgoszczy.

7 września 1767 Wybicki został posłem okręgu kościerskiego powiatu mirachowskiego i tak zaczęła się jego kariera polityczna. Wyjechał do Warszawy jako dwudziestoletni poseł pomorski na Sejm obradujący do roku 1768. Wobec ówczesnych wpływów Moskwy, Wybicki był politykiem niepokornym i odważnym, co zmusiło go do ucieczki ze stolicy. Udał się za granicę, by pełnić misję dyplomatyczną na rzecz konfederacji barskiej. W latach 1770-71, w holenderskiej Lejdzie, pod przybranym nazwiskiem Josephus Enkler studiował prawo, filozofię i nauki przyrodnicze. Wtedy prawdopodobnie nawiązał pierwsze kontakty z Wolnomularzami.

Po upadku konfederacji barskiej wrócił do Będomina. W latach 1775—76 wydał w Poznaniu swoją broszurę pt. Myśli polityczne o wolności cywilnej. Rozprawiając o wadze prawa, otwarcie ganił wszelkie przywary narodowe Polaków, które ułatwiły rozbiór kraju. To czyniło go postacią popularną w wielu kręgach.

Jesienią 1776 r. ponownie udał się do Warszawy, gdzie wszedł do grona ludzi działających na rzecz uzdrowienia systemu politycznego upadającej Polski. Sejm powierzył Wybickiemu ostateczną redakcję Kodeksu Praw Andrzeja Zamoyskiego. W latach 1777-78 Wybicki wydał Listy patriotyczne, w których naciskał na konieczność tworzenia nowoczesnego państwa o dużym potencjale produkcyjnym, z uwłaszczonym chłopstwem. Kodeks Praw Zamoyskiego został odrzucony przez Sejm w roku 1780, co było ciosem dla wszystkich światłych obywateli. Mało znaczącym pocieszeniem była dla Wybickiego godność szambelana, którą otrzymał za zasługi przy opracowywaniu Kodeksu. Opuścił stolicę, sprzedał posiadłość w Będominie i kupił dworek w Manieczkach w powiecie śremskim, przez dekadę odnajdując się jako twórca komedii i oper.

W okresie Sejmu Czteroletniego Wybicki był gorącym zwolennikiem Konstytucji 3 Maja. Po jej uchwaleniu caryca Katarzyna zainicjowała działania mające na celu zniszczenie uzyskanych przez Polskę zdobyczy politycznych i społecznych. Wiosną 1792 r. w Petersburgu powołano do życia konfederację targowicką i ogłoszono manifest, którego patriotyczne hasła uwiodły Wybickiego. Gdy jednak zorientował się, że ma do czynienia z moskiewskim spiskiem, stał się zaciekłym wrogiem Targowicy.

W okresie powstania kościuszkowskiego Wybicki był blisko przywódcy, ale nie akceptował jakobińskiego terroru. Jako członek Wydziału Wojskowego Rady Zastępczej Tymczasowej, uratował przed skazaniem niesłusznie oskarżonego o zdradę brygadiera Jana Henryka Dąbrowskiego. Zaraz po klęsce powstania, Józef Wybicki, mianowany przez Kościuszkę generałem, wyemigrował do Paryża, gdzie wydał kilka politycznych broszur. W dniu 4 stycznia 1797 r. Napoleon Bonaparte wyraził zgodę na powołanie Legionów Polskich w Normandii, którym miało przyświecać hasło Ludzie wolni są braćmi.

W lipcu 1797 r., współtworząc Legiony Polskie w Italii, Wybicki napisał słowa Pieśni Legionów Polskich we Włoszech, która przeszła do historii jako Mazurek Dąbrowskiego i stała się hymnem narodowym Polski.

Po upadku Napoleona Wybicki nawoływał za poparciem księcia Adama Czartoryskiego do budowy Królestwa Polskiego bazującego na własnym sejmie, armii i polskojęzycznym szkolnictwie. Były to jednak tylko marzenia, które szybko zweryfikowała obłuda króla Aleksandra I i dotkliwe prześladowania Polaków. Wybicki piastował różne ważne stanowiska, ale nie miał wpływu na antypolską politykę realizowaną w interesie Rosji. Nie zachowały się dokumenty, które mogłyby jednoznacznie dowieść przynależności Józefa Wybickiego do jakiejkolwiek Loży Masońskiej, ale przyjacielskie kontakty z wieloma wybitnymi Wolnomularzami oraz idee, jakie głosił i starał się wcielać w życie wskazują na ścisłe związki z masonerią.

W latach 1816-19 wydał dwie książki, w których opowiadał się za rządami demokratycznymi i prymatem ekonomii, ostro krytykując władzę absolutną i cenzurę. Wobec bolesnej krytyki ze strony konserwatystów i deptania praw konstytucyjnych, złożył wniosek o zwolnienie go ze stanowiska prezesa Sądu Najwyższego, wycofując się z życia publicznego.

Zmarł 10 marca 1822 r. w swoim majątku w Manieczkach. Pochowany został 18 marca 1822 r. w Brodnicy koło Śremu. Nagrobek generała Józefa Wybickiego zdobi ważny symbol masoński – Delta Świetlista.