Stanisław August Poniatowski (1732-1798)

król Polski

masoni polscy: król Stanisław August PoniatowskiPochodził z magnackiej rodziny polskiej, jego ojcem był kasztem krakowski Stanisław Poniatowski. Od najmłodszych lat odebrał staranne wychowanie, kształcąc się pod okiem domowych nauczycieli. Już jako dziecko mówił swobodnie po francusku, w łacinie i po niemiecku, znał także angielski i włoski. Jako młody człowiek, na życzenie ojca, podróżował po Europie, poznając m.in. Niemcy i Niderlandy. Zetknął się tam z wybitnymi przedstawicielami sztuki, co ugruntowało jego zainteresowania artystyczne.

Związany politycznie z Familią (stronnictwem Czartoryskich), poznał w Dreźnie księżniczkę anhalcką Katayrznę, przyszłą carycę Katarzynę Wielką. Jej osobowość uczyniła na nim wielkie wrażenie. Zakochany Poniatowski słał do swojej wybranki liczne listy (nawet gdy została żoną rosyjskiego cara).

W 1763 roku przygotowywał, wraz ze stronnictwem Czartoryskich, zamach stanu. Plany obejmowały przekształcenie Polski w monarchię konstytucyjną oraz wprowadzenie stale obradującego sejmu, w którym głosowano by większością (na wzór parlamentu angielskiego). Plan ten miano przeprowadzić w oparciu o Rosję i przeciwko Augustowi III. Ostatecznie przy udziale armii rosyjskiej został wybrany królem Polski w 1764 roku.

Próbował przeprowadzić reformy w duchu oświeceniowym i mające na celu poprawę organizacji państwa. Próby te napotykały jednak znaczące utrudnienia ze strony Moskwy oraz rosnący opór Czartoryskich. Interesująca była także próba powołania niezależnego od Watykanu kościoła katolickiego w Polsce, która jednak nie doszła ostatecznie do skutku.

Ważnym punktem w życiorysie króla było powołanie w Warszawie Szkoły Rycerskiej, która miała kształcić elity Rzeczpospolitej. Ciekawostką jest, że w ramach wychowania kadetów wprowadzano elementy rytuałów przypominających ceremonie wolnomularskie. Z rytuałem masońskim Poniatowski był obeznany już od lat 50-tych (zasady masonerii poznał w ramach podróży międzynarodowych). W najbliższym otoczeniu króla było zresztą wielu masonów, m.in. reprezentant opcji francuskiej, Piotr Maurycy Glayre (sekretarz króla). Członkiem Loży Cnotliwy Sarmata król stał się prawdopodobnie r roku 1768.

W 1777 roku król stał się członkiem Loży Pod Trzema Hełmami, należącej do rytu Stricta Observantia i nawiązującego do tradycji templariuszowskiej. Uzyskał w niej stopień Brata Różanego Krzyża.

Ciekawostką jest, że był spokrewniony ze szkocko-angielską dynastią Stuartów, której losy bardzo silnie splotły się z wolnomularstwem europejskim.

Po śmierci króla jego szczątki powróciły do Polski w 1988 roku. Kościół długo odmawiał pochówku w archikatedrze św. Jana z uwagi na przynależność króla do wolnomularstwa. Ostatecznie spoczął on w niej dopiero w 1995 roku.